Elias Krasniqi
Armëpushimi mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit duket se po respektohet në orët e para pas arritjes së tij, teksa bombardimet janë ndalur për herë të parë në më shumë se një muaj dhe anijet kanë rifilluar lëvizjen përmes Ngushticës së Hormuzit.
Marrëveshja dyjavore, e arritur këtë të martë dhe e ndërmjetësuar nga Pakistani, synon të frenojë përshkallëzimin dhe t’u japë hapësirë palëve për të negociuar një marrëveshje më të gjerë paqeje.
Udhëheqës nga e gjithë bota, bashkë me tregjet financiare dhe të energjisë, e kanë mirëpritur armëpushimin këtë të mërkurë, duke shpresuar se ai mund të hapë rrugën për një zgjidhje diplomatike. Megjithatë, raportimet për sulme sporadike ajrore nga Izraeli dhe Irani tregojnë se situata mbetet e tensionuar.
Nënpresidenti amerikan, JD Vance, tha se presidenti Donald Trump i ka udhëzuar negociatorët amerikanë të veprojnë me mirëbesim.
“Presidenti na ka thënë të punojmë për një marrëveshje. Ai është i paduruar për progres. Por gjithçka varet nga mënyra se si do të negociojnë iranianët”, deklaroi Vance gjatë një aktiviteti në Budapest.
Nga ana tjetër, vetë Trump ka sinjalizuar optimizëm të kujdesshëm. Ai ka bërë të ditur se SHBA-ja ka pranuar një propozim me 10 pika nga Teherani, duke e cilësuar atë si një bazë mbi të cilën mund të ndërtohen negociatat.
Megjithatë, ai ka theksuar se marrëveshja mbetet e kushtëzuar nga një element kyç: rihapja e plotë dhe e sigurt e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20% e furnizimit global me naftë dhe gaz.
Sipas të dhënave nga monitoruesit detarë, shenjat e para të normalizimit tashmë janë të dukshme. Deri në mesditë, të paktën dy anije kanë kaluar përmes kësaj rruge strategjike, duke sinjalizuar rifillimin e trafikut detar pas javësh tensionesh.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka konfirmuar se Teherani do të ndalë sulmet hakmarrëse nëse ndërpriten bombardimet ndaj territorit iranian. Ai shtoi se për dy javët e ardhshme, kalimi i sigurt përmes ngushticës mund të garantohet në koordinim me forcat iraniane.
Megjithatë, realiteti në terren mbetet i brishtë.
Izraeli ka mbështetur vendimin për armëpushim, por me kushte të qarta: ndaljen e sulmeve ndaj tij dhe rihapjen e menjëhershme të Ngushticës së Hormuzit. Në të njëjtën kohë, Tel Avivi ka bërë të ditur se marrëveshja nuk përfshin Libanin.
Në jug të Libanit, raportohen sulme të reja izraelite, përfshirë granatime dhe një sulm ajror pranë një spitali, ku humbën jetën katër persona. Ushtria izraelite ka lëshuar gjithashtu paralajmërime për sulme të tjera në zonë.
Ndërkohë, shtetet e Gjirit si Kuvajti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë raportuar incidente të reja me raketa dhe dronë, duke rritur pasigurinë në rajon.
Për qytetarët iranianë, armëpushimi ka sjellë një ndjenjë të përzier lehtësimi dhe frike. Pas më shumë se pesë javësh bombardimesh, shumë prej tyre paralajmërojnë për ditë të vështira përpara, me infrastrukturë të dëmtuar rëndë dhe pasiguri politike.
“Jam i lumtur që ka armëpushim, por nuk do të qetësohem derisa të ketë paqe të qëndrueshme”, ka thënë një qytetar iranian për Radion Evropa e Lirë.
Pavarësisht optimizmit fillestar, ekspertët theksojnë se marrëveshja mbetet e brishtë dhe e mbushur me “nëse”, ndërsa çdo incident i ri mund ta rikthejë rajonin në një përshkallëzim të rrezikshëm.
